Abel Hertzberger: portret van een bevlogen pionier

Abel Hertzberger: portret van een bevlogen pionier

Hij was veertien jaar toen hij zittend naast zijn moeder op de drempel van hun huis, zich bewust werd van wat hij later zou gaan doen. Sindsdien is hij niet van dat spoor afgeweken, ook al bracht zijn werk hem op de meest uiteenlopende plaatsen op aarde.
Plekken waar zijn werkwijze van ‘geweldloze verandering’ ogenschijnlijk in schril contrast stonden met de trauma’s van geweld, oorlog en haat.
Dat werk zocht bij niet, het vond hem.
Zoals in Tuzla, waar hij na de schokkende moord op de 7000 Bosnische moslimmannen van Srebenica in 1995, in contact kwam met de weduwen. En met hen in gesprek ging, daar waar de Nederlandse politiek, verlamd onder de schuldvraag rond de militaire missie in de enclave, ieder contact met de nabestaanden vermeed.
Het vormde het begin van de Werkgroep Nederland-Srebrenica die zich meer dan 10 jaar heeft ingezet voor de opbouw van de multi-ethnische gemeenschap, die door de oorlog geheel was verdwenen.
Het begin van zo’n project is kenmerkend voor de wijze waarop Abel te werkt gaat. Hij vertelt over zijn eerste bezoek aan het stadje, dat destijds geheel door Servische vluchtelingen bewoond werd, nadat alle Bosniakken (Bosnische moslims) er verdreven waren. Op zijn gang door de straten keek ieder weg. Maar als Abel omkeek zag hij dat alle ogen hem volgden en stak hij voorzichtig zijn hand op als groet.

“Ik doe maar wat”
De kwalificatie van ‘bevlogen pionier’ wordt door hem gerelativeerd. Ja, hij ervaart zich als een strategisch denker rond alle initiatieven die hij genomen heeft, maar zegt ook ‘ik doe maar wat’ omdat het gevoel moet kloppen, er een klik moet zijn met de ander bij alles dat hij onderneemt.
Van een vooropgezet plan is geen sprake. Zijn gedrevenheid is ingebed in een rustige bescheidenheid. Hij is zijn werk geworden zonder afhankelijk te zijn van applaus of bewondering.
Zijn ‘ geweldloze veranderingsstrategieën’ worden hem echter niet altijd in dank afgenomen, zo kon het zelfs gebeuren dat er tijdens de eerste Golfoorlog, toen Abel met een internationale groep vredesactivisten in Bagdad verbleef, de stenen door de ramen van zijn huis vlogen.

Trainingen
De werkwijze voor zijn trainingen in ‘geweldloze verandering’ en zijn conflictbemiddeling zijn terug te voeren op de eerste demonstraties van de Antikernenergie Beweging in Nederland waarbij activisten zich vastketenden aan de hekken rond de locaties waar kernenergie werd geproduceerd.
Aan die acties gingen uitvoerige trainingen in geweldloosheid vooraf.
Wie geweldloosheid wil beoefenen moet kennis hebben van de werking van geweld. Juist de sterke emoties van hen die met geweldconflicten te maken hebben (gehad) kunnen de hefboom zijn voor verandering. Zo maakte Abel tijdens zijn trainingen gebruik van een ‘ruzieflap’ die aangaf volgens welke fasen en met welke intensiteit conflicten zich opbouwen.

Waarden
Dat alles roept de vraag op naar de onderliggende waarden die aan de grote diversiteit van de projecten die Abel ondernomen heeft ten grondslag liggen.
Hij noemt twee nastrevenswaardige kernwoorden uit het gedachtegoed van Gandhi : (onvoorwaardelijke) ‘liefde’ en de ‘kracht van de waarheid’, waarbij Gandhi aan waarheid een spirituele betekenis verbond.

Dichter bij huis
De laatste jaren zoekt Abel zijn werk letterlijk en figuurlijk dichter bij huis. De ‘Expeditie’ op de Schimmelpennickkade is een plaats voor initiatieven, workshops, biologische maaltijden en overnachtingen voor groepen en individuele bezoekers van Amersfoort.
Maar denk niet dat Abel op zijn lauweren rust, getuige zijn nieuwste project, de ‘Nieuwe Graanschuur’, een coöperatie die in juli a.s. in de Bloemendalsestraat een winkel opent voor biologische streekproducten opent. Daar kun je als bewuste consument “met je eigen zakje, bakje, fles komen en dat vullen met noten, groenten,tofu, koffie, olijven, olie, enz”
Ook is hij in de eigen buurt actief met de “Buurtmantel Schimmelpennickbuurt’ waarin omwonenden laagdrempelig ontmoetingsgerichte activiteiten en burenhulp organiseren.
En zolang het werk hem zal vinden, zo lang gaat Abel Hertzberger door.

( http://expeditie.antenna.nl/ ; www.denieuwegraanschuur.nl)

Over Daan Vosskuhler

Daan Vosskühler was lid van de kerngroep BewonersWeb. Op www.foxandfriiends.nl is een verzameling van zijn recente blogs te lezen. Voor Bewoners033 gaat hij als correspondent aan de slag rond het thema wijken en wijkontwikkeling.